Upadłość konsumencka – kompendium wiedzy dla zadłużonych. Szansa na nowe otwarcie

Pętla zadłużenia to sytuacja, która może dotknąć każdego, często w najmniej oczekiwanym momencie życia. Utrata pracy, ciężka choroba, niefortunne decyzje finansowe czy tzw. spirala chwilówek mogą doprowadzić do stanu, w którym regulowanie bieżących zobowiązań staje się niemożliwe. W polskim systemie prawnym istnieje jednak skuteczne narzędzie pozwalające na wyjście z finansowego impasu. Jest nim ogłoszenie upadłości konsumenckiej. To rozwiązanie dla osób, które nie są w stanie samodzielnie poradzić sobie z wierzycielami i których sytuacja ekonomiczna nie rokuje poprawy w bliskiej przyszłości.

W poniższym artykule, przygotowanym przez zespół Kancelarii Adwokackiej Marcina Lisickiego w Krakowie, wyjaśniamy szczegółowo, czym jest upadłość konsumencka, jak wygląda procedura oddłużeniowa i dlaczego wsparcie profesjonalnego pełnomocnika jest kluczowe dla bezpieczeństwa dłużnika.

Czym jest upadłość konsumencka i kto może z niej skorzystać?

Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe przewidziane dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które stały się niewypłacalne. Niewypłacalność jest tutaj słowem kluczowym. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego, stan ten zachodzi, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (np. nie płaci rat kredytów, czynszu, rachunków). Domniemywa się, że utrata ta ma charakter trwały, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące.

O oddłużenie mogą starać się:

• osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami (konsumenci),
• byli przedsiębiorcy (pod warunkiem wyrejestrowania działalności z CEIDG),
• osoby fizyczne, które są wspólnikami spółek handlowych (przy spełnieniu określonych warunków dotyczących odpowiedzialności za długi spółki).

Czy wina dłużnika ma znaczenie? Zmiany w przepisach

Warto zwrócić uwagę na istotną zmianę w podejściu sądów, która dokonała się w ostatnich latach. Dawniej sąd mógł oddalić wniosek o upadłość, jeśli dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Obecnie procedura została zliberalizowana. Sąd ogłasza upadłość każdego konsumenta, który jest niewypłacalny, a kwestia „winy” w zadłużaniu się (np. lekkomyślne zaciąganie kredytów) jest badana na późniejszym etapie – przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli.

Jeśli sąd ustali, że dłużnik celowo doprowadził do swojej trudnej sytuacji, procedura oddłużeniowa nadal jest możliwa, ale plan spłaty może zostać wydłużony (nawet do 7 lat), zamiast standardowego okresu (do 3 lat). Dlatego tak ważne jest rzetelne przedstawienie swojej historii finansowej już we wniosku, aby uniknąć zarzutu celowego działania na szkodę wierzycieli.

Wniosek o upadłość konsumencką – pierwszy krok do wolności finansowej

Procedura rozpoczyna się od złożenia wniosku do właściwego wydziału gospodarczego sądu rejonowego. W Krakowie jest to Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest pismem sformalizowanym i wymaga niezwykłej precyzji.

Prawidłowo sporządzony dokument musi zawierać:

• Dane dłużnika: imię, nazwisko, PESEL, miejsce zamieszkania.
• Wskazanie majątku: szczegółowy wykaz składników majątkowych (nieruchomości, samochody, oszczędności, wartościowe ruchomości) wraz z ich szacunkową wyceną.
• Spis wierzycieli: imiona, nazwiska lub nazwy wierzycieli, ich adresy, wysokość wierzytelności oraz terminy zapłaty. Jest to jeden z najtrudniejszych elementów, gdyż dłużnicy często gubią się w gąszczu windykacji i cesji wierzytelności.
• Uzasadnienie wniosku: opis okoliczności, które doprowadziły do niewypłacalności. Tutaj należy wykazać ludzki wymiar tragedii finansowej (np. choroba, rozwód, utrata pracy, nieuczciwi kontrahenci).
• Oświadczenie o prawdziwości danych: składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Adwokat Marcin Lisicki pomaga w skompletowaniu niezbędnej dokumentacji, weryfikacji zadłużenia w bazach (BIK, KRD) oraz w sformułowaniu uzasadnienia, które w sposób przekonujący przedstawi sytuację życiową Klienta.

Jak wygląda postępowanie upadłościowe krok po kroku?

Sam proces oddłużania można podzielić na kilka etapów. Zrozumienie ich pozwala dłużnikowi odzyskać poczucie kontroli nad własnym życiem.

Etap 1: Postanowienie o ogłoszeniu upadłości

Sąd rozpoznaje wniosek i wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości. To moment przełomowy. Od tej chwili:

a) Zatrzymują się naliczanie odsetek od długów.

b) Zawieszane są postępowania egzekucyjne (komornik nie może już zająć pensji czy konta poza zakresem ustalonym przez syndyka).

c) Majątek dłużnika staje się „masą upadłości”, którą zarządza wyznaczony syndyk.

Etap 2: Działania Syndyka

Syndyk przejmuje zarząd nad majątkiem. Jego zadaniem jest inwentaryzacja majątku, weryfikacja zgłoszeń wierzycieli oraz spieniężenie (sprzedaż) składników majątku dłużnika w celu zaspokojenia wierzycieli. Wiele osób obawia się tego etapu, jednak syndyk działa w granicach prawa i pozostawia upadłemu środki niezbędne do życia.

Etap 3: Ustalenie Planu Spłaty Wierzycieli

Po likwidacji majątku (lub stwierdzeniu jego braku) sąd ustala plan spłaty. Jest to harmonogram, według którego dłużnik przez określony czas (zazwyczaj od 36 miesięcy do 7 lat) wpłaca określoną kwotę na rzecz wierzycieli. Wysokość rat jest dostosowana do możliwości zarobkowych upadłego oraz jego kosztów utrzymania. Chodzi o to, by spłata była realna, a dłużnik mógł godnie żyć.

Etap 4: Umorzenie zobowiązań

To finał postępowania. Po rzetelnym wykonaniu planu spłaty, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu reszty zobowiązań, które nie zostały spłacone. Dłużnik odzyskuje czystą kartę i może rozpocząć nowe życie finansowe.

Co z mieszkaniem w upadłości konsumenckiej?

Jedną z największych obaw dłużników jest utrata dachu nad głową. Należy powiedzieć otwarcie: w toku upadłości konsumenckiej nieruchomość należąca do dłużnika (dom lub mieszkanie) co do zasady wchodzi w skład masy upadłości i zostanie sprzedana przez syndyka. Środki ze sprzedaży zostaną przeznaczone na spłatę długów.

Ustawodawca przewidział jednak mechanizm ochronny. Z sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości wydziela się kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Środki te są przekazywane upadłemu, aby mógł wynająć nowe mieszkanie i zapewnić sobie oraz swojej rodzinie byt w okresie przejściowym. Dzięki temu upadłość nie wiąże się z bezdomnością.

Całkowite umorzenie długów bez planu spłaty – czy to możliwe?

W sytuacjach wyjątkowych, gdy dłużnik nie posiada żadnego majątku i jest trwale niezdolny do pracy (np. z powodu ciężkiej niepełnosprawności, zaawansowanego wieku, przewlekłej choroby), sąd może zdecydować o umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Oznacza to, że długi znikają, a dłużnik nie musi nic oddawać. Jest to rozwiązanie stosowane w przypadkach, gdy oczywistym jest, że dłużnik nigdy nie odzyska zdolności zarobkowej.

Istnieje również opcja warunkowego umorzenia zobowiązań. Stosuje się ją, gdy niezdolność do spłaty ma charakter przejściowy (np. dłużnik jest obecnie bezrobotny, ale zdolny do pracy). Sąd zawiesza spłatę na pewien czas (do 5 lat), dając dłużnikowi szansę na powrót na rynek pracy.

Dlaczego pomoc adwokata jest niezbędna?

Choć teoretycznie wniosek o upadłość można złożyć samodzielnie, w praktyce procedura ta jest pełna pułapek prawnych. Błędy formalne mogą skutkować zwrotem wniosku, a niewłaściwe przedstawienie sytuacji majątkowej – uznaniem celowego działania na szkodę wierzycieli i wydłużeniem planu spłaty do 7 lat.

Kancelaria Adwokacka Marcina Lisickiego oferuje:

• Analizę sytuacji prawnej i ocenę szans na ogłoszenie upadłości.
• Pomoc w zabezpieczeniu dokumentacji i kontaktach z wierzycielami.
• Profesjonalne przygotowanie wniosku, który spełnia wszystkie wymogi formalne.
• Reprezentację dłużnika przed sądem oraz w kontaktach z syndykiem.
• Wsparcie psychiczne i merytoryczne na każdym etapie – od decyzji o upadłości, aż po prawomocne oddłużenie.

Upadłość konsumencka to nie porażka, to narzędzie prawne, które pozwala zamknąć trudny rozdział i zacząć od nowa. Bez telefonów od windykatorów, bez strachu przed listonoszem. Jeśli czujesz, że tracisz kontrolę nad finansami, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią przy ul. Kazimierza Wielkiego 82/1A w Krakowie.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Upadłość Konsumencka

Czy małżonkowie mogą ogłosić upadłość wspólnie?
Przepisy nie przewidują już możliwości złożenia wspólnego wniosku przez małżonków. Każdy z małżonków musi złożyć osobny wniosek o upadłość konsumencką. Sądy jednak często łączą te sprawy do wspólnego rozpoznania, jeśli jest to uzasadnione ekonomią procesową.

Co dzieje się z wynagrodzeniem za pracę po ogłoszeniu upadłości?
Wynagrodzenie wchodzi do masy upadłości, ale nie w całości. Syndyk zajmuje część wynagrodzenia na zasadach analogicznych do egzekucji komorniczej (zazwyczaj jest to kwota powyżej minimalnego wynagrodzenia). Pozostała część pensji trafia do rąk upadłego na bieżące utrzymanie.

Czy po ogłoszeniu upadłości mogę zaciągać nowe kredyty?
W trakcie trwania postępowania upadłościowego oraz w czasie wykonywania planu spłaty, upadły ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych dotyczących majątku. Zaciąganie nowych zobowiązań (kredytów, zakupów ratalnych) bez zgody sądu jest zabronione i może skutkować umorzeniem postępowania upadłościowego, co zniweczy szansę na oddłużenie.

Czy długi alimentacyjne podlegają umorzeniu?
Nie. Upadłość konsumencka nie umarza wszystkich długów. Zobowiązania alimentacyjne, renty odszkodowawcze za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, a także grzywny orzeczone przez sąd karny i odszkodowania wynikające z przestępstw, muszą zostać spłacone w całości i nie podlegają umorzeniu.