Przedawnienie odsetek – kiedy dług przestaje rosnąć?

Problemy finansowe i narastające zadłużenie to tematy, które u wielu naszych Klientów wywołują zrozumiały stres i niepewność. W gąszczu przepisów łatwo przeoczyć moment, w którym zobowiązanie staje się nieegzekwowalne. Jednym z kluczowych zagadnień, z jakimi zgłaszają się Państwo do naszej Kancelarii w Krakowie, jest kwestia: przedawnienie odsetek. Czy odsetki mogą „zniknąć” razem z długiem głównym? A może żyją własnym życiem? Zgodnie z artykułem 117 § 1 Kodeksu cywilnego, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu, jednak mechanizm ten jest bardziej złożony, niż mogłoby się wydawać.

Jako adwokat z wieloletnim doświadczeniem w sprawach cywilnych i gospodarczych, pragnę przybliżyć Państwu mechanizmy prawne rządzące tym zagadnieniem. Wiedza ta jest niezbędna, aby skutecznie bronić swoich praw przed sądem lub w trakcie negocjacji z wierzycielami.

Czym jest przedawnienie odsetek w świetle Kodeksu cywilnego?

Instytucja przedawnienia ma na celu stabilizację stosunków prawnych. Ustawodawca uznał, że stan niepewności co do istnienia długu nie może trwać w nieskończoność. Jeśli wierzyciel przez długi czas nie dochodzi swoich praw, dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, podnosząc zarzut przedawnienia. Dotyczy to zarówno należności głównej (np. kwoty pożyczki), jak i roszczeń ubocznych, czyli odsetek.

Warto jednak pamiętać, że odsetki w obrocie prawnym mają dwoistą naturę. Są świadczeniem akcesoryjnym (zależnym od długu głównego), ale także okresowym (naliczanym za każdy dzień opóźnienia). Ta podwójna natura rodzi konkretne konsekwencje prawne, które szczegółowo analizujemy w naszej praktyce adwokackiej.

Odsetki jako świadczenie akcesoryjne i okresowe

Zrozumienie tych dwóch pojęć jest kluczem do ustalenia, kiedy mogą Państwo liczyć na przedawnienie odsetek. Jeżeli dłużnik spóźnia się ze spłatą, wierzyciel ma prawo żądać odsetek za opóźnienie, niezależnie od tego, czy poniósł szkodę. Jednakże termin, w jakim może to zrobić, jest ograniczony.

• Akcesoryjność: Oznacza, że byt prawny odsetek jest ściśle związany z należnością główną. Co do zasady – jeśli przedawnia się dług główny, przedawniają się również odsetki (nawet te, których termin wymagalności jeszcze nie upłynął). Potwierdza to utrwalone orzecznictwo, w tym uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r. (sygn. akt III CZP 43/2004).
• Okresowość: Odsetki narastają z czasem. Jako świadczenie okresowe, posiadają one własny, odrębny termin przedawnienia, który zazwyczaj wynosi 3 lata.

W praktyce oznacza to, że roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego. Jest to fundamentalna zasada chroniąca dłużników przed niekończącym się naliczaniem kosztów od „martwych” długów.

Terminy przedawnienia odsetek – ile wynoszą w 2025 roku?

Analizując sprawy naszych Klientów w Kancelarii przy ul. Kazimierza Wielkiego w Krakowie, zawsze w pierwszej kolejności weryfikujemy terminy. To one często decydują o strategii procesowej. Terminy przedawnienia zależą od charakteru długu oraz statusu stron (przedsiębiorca czy konsument).

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, podstawowe terminy to:

• 3 lata – dla roszczeń o świadczenia okresowe (w tym właśnie odsetek) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
• 6 lat – termin ogólny dla roszczeń majątkowych (wcześniej wynosił on 10 lat, zmiana nastąpiła w 2018 roku).

Szczególne terminy przedawnienia (Art. 554 K.C.)

Istnieją sytuacje, w których termin ten jest jeszcze krótszy. Zgodnie z art. 554 Kodeksu cywilnego, 2-letni okres przedawnienia stosuje się do:

• Roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy.
• Roszczeń rzemieślników z tytułu sprzedaży.
• Roszczeń osób prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych.

W takich przypadkach, skoro roszczenie główne przedawnia się po 2 latach, to zgodnie z zasadą akcesoryjności, również odsetki ulegną przedawnieniu w tym samym terminie, nawet jeśli z przepisów ogólnych wynikałby termin 3-letni.

Moment oderwania się odsetek od długu głównego

To jeden z najbardziej skomplikowanych aspektów, w którym pomoc doświadczonego adwokata bywa nieoceniona. Istnieje wyjątek od zasady, że odsetki „umierają” wraz z długiem głównym. Dzieje się tak, gdy roszczenie główne wygasło przed upływem terminu przedawnienia – na przykład zostało spłacone przez dłużnika, ale z opóźnieniem.

Wówczas roszczenie o odsetki za czas opóźnienia uzyskuje samodzielny byt prawny. Przekształca się ono w niezależne roszczenie główne, które przedawnia się w terminie właściwym dla świadczeń okresowych, czyli po 3 latach. W takiej sytuacji dłużnik, który spłacił pożyczkę po terminie, może nadal zostać pozwany o same odsetki, o ile nie minęły 3 lata od ich wymagalności.

Przerwanie biegu przedawnienia – na co uważać?

Bieg przedawnienia nie jest procesem niezakłóconym. Wierzyciel ma szereg narzędzi prawnych, aby ten licznik zatrzymać i uruchomić na nowo. Dla Państwa bezpieczeństwa prawnego kluczowe jest rozpoznanie takich sytuacji. Bieg przedawnienia przerywa się przez:

1. Każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw (np. złożenie pozwu, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej).
2. Uznanie roszczenia przez dłużnika (np. prośba o rozłożenie długu na raty, wpłata częściowa).
3. Wszczęcie mediacji.

Po każdym przerwaniu, termin przedawnienia biegnie od nowa. Jeśli więc otrzymali Państwo pismo z sądu lub komornika, warto skonsultować się z naszą Kancelarią w Krakowie, aby ocenić, czy faktycznie doszło do przerwania biegu, czy może czynność wierzyciela była nieskuteczna prawnie.

Odsetki stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu

Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy sprawa trafiła już na wokandę i zapadł prawomocny wyrok. Zgodnie z art. 125 Kodeksu cywilnego, roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem 6 lat. Należy jednak zachować czujność – dotyczy to należności głównej i odsetek wyliczonych na dzień wyroku.

Natomiast odsetki należne za przyszłość (czyli te, które narosły po uprawomocnieniu się wyroku) nadal przedawniają się w terminie 3-letnim. Wierzyciel musi więc regularnie podejmować działania egzekucyjne (np. składać wnioski do komornika), aby nie dopuścić do przedawnienia tych bieżących odsetek. To częsty błąd wierzycieli, który skutecznie wykorzystujemy w obronie naszych Klientów.

Dlaczego warto skonsultować sprawę z adwokatem?

Prawo cywilne, a zwłaszcza przepisy dotyczące przedawnienia, pełne jest niuansów. Samodzielna ocena, czy dług jest przedawniony, niesie ze sobą ryzyko błędu. Warto pamiętać, że zgodnie z art. 118 K.C., koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata). Ta zasada często zmienia optykę całej sprawy.

W naszej Kancelarii podchodzimy do każdej sprawy indywidualnie. Analizujemy dokumenty, historię spłat oraz korespondencję z wierzycielem, aby ustalić stan faktyczny i prawny. Naszym celem jest zapewnienie Państwu bezpieczeństwa i pewności, że nie płacą Państwo należności, których prawo już nie wymaga.

Profesjonalna pomoc prawna w Krakowie

Jeśli otrzymali Państwo wezwanie do zapłaty obejmujące odsetki sprzed lat lub zostali pozwani o zapłatę starego długu, nie należy zwlekać. Czas działa w takich sprawach na niekorzyść dłużnika. Skuteczna obrona wymaga precyzyjnego wyliczenia terminów i podniesienia odpowiednich zarzutów we właściwym czasie.

Zapraszam Państwa do kontaktu z moją Kancelarią. Jako adwokat z wieloletnią praktyką w Krakowie, oferuję:

• Szczegółową analizę dokumentacji pod kątem przedawnienia.
• Reprezentację w sporach sądowych z wierzycielami i firmami windykacyjnymi.
• Pomoc w negocjacjach ugodowych.
• Doradztwo dla przedsiębiorców w zakresie windykacji należności.

Kancelaria Adwokacka Marcin Lisicki to miejsce, gdzie Państwa problem zostanie potraktowany z należytą uwagą i profesjonalizmem. Zapraszamy do naszego biura. Razem znajdziemy najlepsze rozwiązanie prawne dla Państwa sytuacji.