Prawo spadkowe to dziedzina prawa zajmująca się przejściem praw i obowiązków majątkowych po śmierci ich właściciela. W Polsce prawo spadkowe reguluje księga czwarta kodeksu cywilnego zatytułowana „Spadki”. W tym artykule znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące prawa spadkowego.
Komu przysługuje zachowek?
Zachowek to uprawnienie, które ma za zadanie ochronę krewnych spadkodawcy, którym należałby się spadek w przypadku dziedziczenia ustawowego, czyli bez sporządzonego testamentu. Zachowek najbliżsi krewni mogą żądać od osoby powołanej zamiast nich do spadku, w przypadku gdy spadkodawca nie uwzględnił najbliższych krewnych w testamencie, a cały spadek zapisał jednemu członkowi rodziny, najbliższemu przyjacielowi lub przekazał go jeszcze za życia. Komu przysługuje zachowek? Krewnym zstępnym, czyli potomkom i wnukom, małżonce lub małżonkowi oraz rodzicom.
Co powinien zawierać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
Stwierdzenie nabycia spadku nie jest obowiązkowe, jednak leży w interesie samego spadkobiercy, ponieważ daje mu formalne potwierdzenie praw do spadku. Spadkobierca stwierdzeniem nabycia spadku może udowodnić osobom trzecim swoje prawa wynikające z dziedziczenia. Posiadanie tego dokumentu pozwala spadkobiercy domagać się od osób trzecich określonego działania, np. spłaty należności.
Stwierdzenie nabycia spadku można uzyskać w sądzie, składając odpowiedni wniosek. Powinien on zawierać oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, wskazanie kto jest wnioskodawcą, a kto jest spadkobiercą, określenie żądania, czyli czego wnioskodawca się domaga, uzasadnienie wniosku, dowód śmierci spadkodawcy oraz spokrewnienia z nim (oryginalny odpis aktu zgonu oraz oryginalne akty urodzenia bądź małżeństwa spadkobierców). Koszt takiego wniosku wynosi 100 zł, a opłata za wpis do rejestru spadkowego 5 zł.
Jak prawidłowo sporządzić testament?
Ważny testament można sporządzić w trzech formach. Pierwszą z nich jest forma pisemna — w tym celu najlepiej użyć długopisu lub pióra oraz kartki. Prawidłowo sporządzony testament powinien być napisany odręcznie, z datą i własnoręcznym podpisem. Testamenty napisane na komputerze lub przez kogoś innego i jedynie podpisane przez spadkodawcę nie są ważne. Testament można także sporządzić w formie aktu notarialnego — w tym przypadku to notariusz dba o to , aby był on ważny i legalny. Spadkodawca może także ogłosić swój testament w formie ustnej w obecności wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu, gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego, w obecności dwóch świadków. Po wygłoszeniu testamentu sporządza się protokół, pod którym podpis powinien złożyć spadkodawca, świadkowie i urzędnik.
Ponadto możliwe jest sporządzenie testamentu w formach szczególnych, jednak jest to uzależnione od wystąpienia dodatkowych szczególnych okoliczności.
Kto w pierwszej kolejności dziedziczy po rodzicach?
Po śmierci obojga rodziców w pierwszej kolejności dziedziczą ich dzieci. Jeśli jednak zmarł jeden z rodziców, który w chwili śmierci był w związku małżeńskim, to spadek należy się nie tylko potomkom, ale także małżonkowi. W przypadku gdy dzieci jest mniej niż czworo każdy dziedziczy równą część spadku. Jeśli jednak dzieci jest czworo lub więcej, małżonek dziedziczy ¼ spadku, a jego potomkowie pozostałą część po równo. Nie dziedziczą ci członkowie rodziny, którzy zostali wydziedziczeni, odrzucili spadek, zrzekli się dziedziczenia lub zostali uznani za niegodnych dziedziczenia.
Adwokat Marcin LisickiCzłonek Krakowskiej Izby Adwokackiej, założyciel Kancelarii Adwokackiej w Krakowie. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Doświadczenie zawodowe zdobywał pod patronatem adwokata Wiktora Mordarskiego, a od 2016 roku prowadzi samodzielną praktykę adwokacką. Specjalizuje się w szeroko pojętym prawie cywilnym, rodzinnym i opiekuńczym oraz prawie gospodarczym. Posiada bogate doświadczenie w obsłudze przedsiębiorców (w tym w zagadnieniach Private-equity/Venture capital) oraz reprezentacji klientów przed KRS. W swojej pracy stawia na zrozumiałą komunikację – skomplikowane zagadnienia prawne tłumaczy prostym, dostępnym dla klienta językiem.
