Jak złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu?

Jak złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu? W niektórych sprawach cywilnych dochodzenie roszczeń lub prowadzenie postępowania może napotkać przeszkodę – strona procesu (np. pozwany) nie ma znanego miejsca pobytu i nie można skutecznie doręczyć jej pism sądowych. W takiej sytuacji przewidziana jest instytucja kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (tzw. kurator absentis), którego zadaniem jest reprezentować interesy tej osoby w postępowaniu. Poniżej opis krok po kroku, jak złożyć wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Podstawy prawne
• Krok 1: rozpoznanie możliwości ustalenia miejsca pobytu
• Krok 2: przygotowanie wniosku
• Krok 3: złożenie wniosku i ogłoszenie kuratora
• Uprawnienia i ograniczenia kuratora
• Koszty i odpowiedzialność
• Przykłowe zastosowanie – sprawy rozwodowe i inne sprawy cywilne
• Podsumowanie – wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu

Podstawy prawne

W praktyce sądowej często zdarzają się przypadki, w których jedna ze stron postępowania zniknęła z miejsca zamieszkania lub jej lokalizacja pozostaje nieznana przez dłuższy czas. Brak możliwości doręczenia pism procesowych lub wezwania na rozprawę nie oznacza jednak, że sprawa nie może się toczyć dalej. W takich sytuacjach sąd może ustanowić kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, który będzie działał w jej imieniu i dbał o ochronę jej praw procesowych.

• Instytucja kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest regulowana w art. 143–147 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.).

• Art. 144 § 1 k.p.c. stanowi, że przewodniczący sądu ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane.

• W sprawach alimentacyjnych oraz w sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka przewodniczący może przed ustanowieniem kuratora przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia miejsca pobytu strony.

• Wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie podlega zaskarżeniu zażaleniem.

Krok 1: rozpoznanie możliwości ustalenia miejsca pobytu

Zanim złożysz wniosek o kuratora, musisz wykazać, że miejsca pobytu osoby nie udało się ustalić pomimo podjęcia racjonalnych prób – sam fakt, że nie wiesz adresu, nie wystarcza.

Przykładowe działania, które mogą pomóc w „uprawdopodobnieniu”:

• zapytania do urzędów meldunkowych lub ewidencji ludności,

• sprawdzenie rejestrów adresowych, baz danych, urzędów gminy, ewidencji mieszkań,

• zwrócenie się do sąsiadów, rodziny, znajomych – czy wiedzą, gdzie dana osoba może przebywać,

• korespondencja, która wraca jako nieodebrana, próby doręczeń sądowych, komorniczych (jeśli takie były),

• załączenie dokumentów, które świadczą, że wysiłki zostały podjęte (np. korespondencja, wezwania, urzędowe odpowiedzi).

Sąd wymaga, by wnioskodawca dokonał czynności poszukiwawczych, które okazały się nieskuteczne. Wszystko to należy opisać w uzasadnieniu wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.

Krok 2: przygotowanie wniosku

We wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu powinny znaleźć się:

• Dane wnioskodawcy (imię, nazwisko, adres).

• Dane osoby, dla której mają być ustanowiony kurator (imię i nazwisko, ostatnio znany adres lub miejsce zamieszkania, inne dane identyfikujące).

• Wskazanie sądu, do którego wniosek jest kierowany (sąd prowadzący sprawę lub sąd właściwy dla miejsca ostatniego znanego zamieszkania tej osoby).

• Uzasadnienie – opis działań podjętych w celu ustalenia miejsca pobytu, dlaczego te działania okazały się nieskuteczne, oraz wskazanie, że brak miejsca pobytu uniemożliwia doręczenia pism i prowadzenie sprawy.

• Żądanie: ustanowienie kuratora dla tej osoby.

• Wskazanie osoby, która – jeśli to możliwe – może pełnić rolę kuratora (np. osoba bliska, adwokat).

• Ewentualne wnioski dodatkowe, np. zwolnienie od kosztów sądowych lub odroczenie zaliczki na kuratora.

• Podpis wnioskodawcy.

We wniosku warto załączyć kopie dokumentów potwierdzających działania poszukiwawcze i próby ustalenia adresu.

Krok 3: złożenie wniosku i ogłoszenie kuratora

• Wniosek o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu składa się do sądu, przed którym toczy się sprawa (lub do sądu właściwego, jeśli wniosek składany jest przed rozpoczęciem postępowania).

• Postanowienie o ustanowieniu kuratora może zostać wydane przez przewodniczącego (czyli referendarza lub sędziego w składzie jednoosobowym), jeśli są spełnione przesłanki.

• Po ustanowieniu kuratora, przewodniczący sądu zarządza ogłoszenie publiczne (w budynku sądu, w urzędzie gminy lub w prasie w sprawach o większym znaczeniu). To ogłoszenie ma na celu dotarcie do osoby nieznanej z miejsca pobytu.

• Doręczenia pism procesowych stronie nieznanej z miejsca pobytu dokonuje się przez kuratora – od momentu ustanowienia.

Uprawnienia i ograniczenia kuratora

Kurator dla osoby nieznanej z miejsca pobytu pełni rolę procesową – reprezentuje ją w postępowaniu cywilnym. Do jego zadań należy:

• odbiór korespondencji sądowej w imieniu tej osoby,

• składanie pism procesowych, uczestniczenie w rozprawach, formułowanie wniosków dowodowych i stanowisk procesowych,

• reprezentacja interesów strony aż do momentu, gdy miejsce pobytu stanie się znane.

Jednak kurator nie jest pełnomocnikiem tej strony w sensie materialno-prawnym – nie może np. udzielać dalszych pełnomocnictw ani czynić czynności, które wykraczają poza zwykły zakres procesowy (chyba że sąd przyzna mu takie uprawnienia).

W przypadku spraw spadkowych jest dyskusja, czy kurator może złożyć w imieniu nieobecnego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Co do zasady Sąd prowadzący daną sprawę zobowiązuje do złożenia wniosku do Sądu rodzinnego i opiekuńczego do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora materialnoprawnego, który może takie oświadczenie złożyć. Jednak zgodnie z nowelizacją art. 69 k.p.c., kurator jest uprawniony do wykonywania wszelkich czynności łączących się ze sprawą.

Koszty i odpowiedzialność

• Sam wniosek o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie podlega opłacie sądowej.

• Jednak jeśli wniosek zostanie uwzględniony, sąd może zarządzić zaliczkę na wynagrodzenie kuratora, którą musi pokryć strona powodowa (lub podmiot wnioskujący), chyba że zostanie zwolniona od kosztów sądowych.

• Koszty kuratora ostatecznie rozstrzyga się w orzeczeniu kończącym sprawę główną – mogą być zaliczone w koszty procesu.

Przykłowe zastosowanie – sprawy rozwodowe i inne sprawy cywilne

W sprawach o rozwód, gdy małżonek nieznany z miejsca pobytu nie został odnaleziony, możliwe jest złożenie wniosku o ustanowienie kuratora. Jednak istotne jest:

• upewnić się, że małżonek nie jest przebywający w zakładzie karnym,

• zauważyć, że kurator nie może wyrazić zgody na rozwód bez orzekania o winie – w takim wypadku sąd musi badać winę lub brak winy w standardowy sposób.

Kuratora stosuje się także w pozwach o zapłatę lub roszczenia majątkowe, gdy dłużnik jest nieznany z miejsca pobytu – często w postępowaniu egzekucyjnym (art. 802 k.p.c.). W wielu przypadkach odpowiednie pismo pomaga napisać adwokat z Krakowa.

Podsumowanie – wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu

Ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu to ważna instytucja procesowa, która umożliwia kontynuowanie postępowania sądowego mimo braku jednej ze stron. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 143–147 k.p.c.), sąd ustanawia kuratora po uprawdopodobnieniu, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Dzięki temu możliwe jest zachowanie równowagi procesowej oraz ochrona interesów osoby, która nie może uczestniczyć w postępowaniu z przyczyn niezależnych od siebie.

W praktyce sporządzenie wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wymaga precyzyjnego uzasadnienia i wskazania dowodów potwierdzających, że miejsce pobytu strony rzeczywiście jest nieznane. W takich sytuacjach pomoc profesjonalnego pełnomocnika bywa nieoceniona – adwokat z Krakowa od spraw cywilnych może nie tylko przygotować odpowiedni wniosek, ale również reprezentować interesy klienta w toku całego postępowania.

Warto też pamiętać, że wsparcie doświadczonej kancelarii prawnej z Krakowa pozwala uniknąć błędów formalnych i przyspieszyć przebieg sprawy, co ma szczególne znaczenie w postępowaniach dotyczących m.in. spraw spadkowych, alimentacyjnych czy o ustalenie kontaktów z dzieckiem.